|
AB ÇERÇEVE
PROGRAMLARI
Avrupa Birliği'nin bilimsel araştırma ve teknolojik gelişme
kapasitesini güçlendirerek, ekonomik ve sosyal gelişme sağlamak, bu
yolla, Avrupa'nın 2010'da “dünyanın en dinamik ve rekabet gücü en
yüksek bilgi ekonomisi” haline gelmesi AVRUPA ARAŞTIRMA ALANI
(European Research Area -ERA) olarak tanımlanan kavramın temel
amacıdır.
ERA’nın “uygulama aracı” olarak Çerçeve Programlar tasarlanmıştır.
AB, 1984 yılından bu yana beş yıllık programlar halinde "Çerçeve
Programlar" yürütmektedir. Programların mali kaynağı, AB üye
ülkelerden gelen KDV ve ortaklık anlaşması imzalamış ülkelerin
ödedikleri katılım paylarıdır. Yıllara göre Çerçeve Programların
bütçesi gözle görülür biçimde artmaktadır:
AVRUPA BİRLİĞİ 7.ÇERÇEVE PROGRAMI
Büyüme için bilgiye dayalı Avrupa Araştırma Alanının
inşasını öngören 7.ÇP, 2007-2013 yıllarını kapsayacak şekilde
AB’nin rekabet ve yeni istihdam ihtiyaçlarını da göz önüne alarak
tasarlanmıştır. EURATOM'da dahil olmak üzere 7ÇP'nin yedi yıllık
bütçesi'nin 53,2 milyar Euro’ya ulaşmaktadır. 7.ÇP, 6.ÇP’nin
devamı olmakla beraber programda birtakım yenilikler de göze
çarpmaktadır. Bunlar;
§
Daha uzun program süresi (4 yıl yerine 7 yıl)
§
Daha fazla bütçe
§
Proje araçlarından çok temalara odaklanma
§
Ortak Teknoloji Girişimleri’nin kurulması
§
Avrupa Araştırma Konseyi’nin kurulması
§
Bilgi Bölgeleri’nin geliştirilmesi,
§
Uluslararası işbirliğine yönelik kolaylıklar
§
Özel sektör yatırımlarını araştırmaya çekmek için risk paylaşımına
yönelik önlemler
§
Güvenlik konusunun Çerçeve Programlar kapsamına alınması
7.
ÇERÇEVE PROGRAMI ÖZEL PROGRAMLARI
2007 - 2013 yılları arasında uygulanacak olan 7. Çerçeve
Programının (7ÇP) dört özel programdan oluşmaktadır:
-
İşbirliği
(Cooperation)
-
Fikirler
(Ideas)
-
Kişiyi
Destekleme (People)
-
Kapasiteler
(Capacities)
Dört özel
programa ek olarak Ortak Araştırma Merkezlerinin (JRC) faaliyetleri
de etkinlik alanlarına dahil edilmiştir.
TÜRKİYE’NİN ÇERÇEVE PROGRAMLARA KATILIMI
Bu konu ilk kez
1999'da, Helsinki'de AB'ne aday ülke statüsü almamız ardından
gündeme gelmiştir. Yürürlükteki 5. Çerçeve Programına proje bazında
katılınarak 6. Çerçeve Programı için hazırlık yapılmasına karar
verilmiştir. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda da AB ile AR-GE
alanında işbirliğinin geliştirilmesi vurgulanmış, Ulusal Program'da
6. Çerçeve Programı'na katılım niyeti beyan edilmiş ve hazırlık
olarak yürürlükte olan 5. Çerçeve Programına proje bazında katılım
teşvik edilmiştir. AB ‘nin 2001 İlerleme Raporunda bu niyet beyanı
olumlu nitelendirilmesi üzerine Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu-2000
toplantısında 6. Çerçeve Programına tam katılım yönünde karar
alınmıştır. 2002 - 2006 yılları arasında yürürlükte olan 6. Çerçeve
Programı, AB'nin 10 yıllık AR-GE felsefesini tanımlayan Avrupa
Araştırma Alanı'nın (ERA) “uygulama aracı” olarak tasarlanmış ve
17,5 milyar Euro ayrılmıştır. 29 Ekim 2002 tarihinde Türkiye' nin
6.ÇP’ye katılım koşullarını belirleyen “Mutabakat Zaptı”
imzalanarak Türkiye, üye ülkeler ile eşit statüde yerini almıştır.
Çerçeve
Programlara ülkelerin katılım payları GSMH’larına göre
belirlenmektedir. Buna göre ülkemizin 7.ÇP’ ye katılım payı
başlangıçta 1,4 milyar Euro olarak hesaplanmış iken TÜBİTAK
tarafından yürütülen müzakereler neticesinde bu meblağ 450 milyon
Euro’ ya çekilmiştir.
TÜRKİYE’NİN 6.ÇP PERFORMANSI
2002–2006
yıllarını kapsayan 6.ÇP’de AB başarı ortalaması da % 20 civarında
olmuştur. Tüm katılımcı ülkeler arasında Almanya % 23 ortalama ile
en başarılı ülke olarak öne çıkmıştır. Türkiye’nin başarı oranı
TÜBİTAK verilerine göre %15,4 olarak gerçekleşmiştir.
Başarı oranı 6.ÇP’ye katıldığımız ilk iki yılda %10,6 iken,
son iki yılda bu oran %18,8’e ulaşmıştır. Programın başından bugüne
kadarki başarı oranı da %15’in üzerine çıkmıştır. Bu anlamda AB
ortalamasına yaklaştığımız söylenebilir.
Araştırmacı
başına düşen proje başvuruları bakımından ise Türkiye ile 6.ÇP’nin
en başarılı ülkesi Almanya karşılaştırılırsa, Türkiye’nin Çerçeve
Programlardaki deneyimsizliğine rağmen iyi bir başarı yakaladığı
görülmektedir:
Almanya’ nın
toplam araştırıcı sayısı 480,000
toplam proje
başvuru sayısı ise 20,596
her 23
araştırıcıdan biri bir proje sunmuş…
Türkiye’ de
toplam araştırıcı sayısı 27,000
toplam proje
başvuru sayısı 1,214,
her 22
araştırıcıdan biri bir proje sunmuş… |